Phim Việt bao giờ mới thôi đày đoạ phụ nữ?

Bước Chân Vào Đời và Bóng Ma Hạnh Phúc hiện là hai cái tên phủ sóng mạng xã hội, liên tục leo top thảo luận nhờ loạt tình tiết kịch tính: một bên là chuyện tình lọ lem – thiếu gia đầy trắc trở, một bên là bi kịch hôn nhân với những cú twist ngoại tình gây bức xúc. Tuy nhiên, càng theo dõi, khán giả càng nhận ra một điểm chung: cả hai bộ phim đều chọn cách đẩy nữ chính vào chuỗi bi kịch triền miên, xây dựng họ như những người phụ nữ chỉ biết chịu đựng, cam chịu và dần đánh mất tiếng nói của chính mình.

Không chỉ khiến người xem mệt mỏi, kiểu khai thác này còn đặt ra câu hỏi, rằng liệu phim Việt đang vô tình đày đoạ phụ nữ trên màn ảnh, thay vì trao cho họ những hành trình phát triển đúng nghĩa?

Bước Chân Vào Đời: Khi nước mắt trở thành công cụ mặc định

Nhân vật Thương (Quỳnh Kool) lẽ ra là hình mẫu dễ tạo đồng cảm: một cô gái mồ côi cha mẹ từ nhỏ, gánh vác gia đình, nuôi hai em và chật vật bước vào đời. Những áp lực chồng chất từ kinh tế, gia đình đến tình cảm đủ để tạo nên một tuyến nhân vật có chiều sâu.

Thế nhưng, cách triển khai lại khiến cảm nhận của người xem đi chệch hướng. Trong hầu hết các tình huống, phản ứng của Thương gần như chỉ xoay quanh một vòng lặp: khóc, chịu đựng, tiếp tục rơi vào tình huống buồn, rồi lại khóc. Từ việc xử lý rắc rối của em trai, mâu thuẫn với em gái đến những lần bị gia đình bạn trai sỉ nhục, nhân vật gần như không có lựa chọn nào khác ngoài nước mắt.

Ban đầu, những phân cảnh này có thể tạo được sự thương cảm. Nhưng khi bị lạm dụng với tần suất dày đặc, nước mắt dần mất đi giá trị cảm xúc. Thay vì xúc động, khán giả chuyển sang cảm giác ức chế và mệt mỏi. Bi kịch không còn là điểm nhấn mà trở thành sự bào mòn trải nghiệm xem phim.

Đỉnh điểm là phân đoạn chia tay. Thương cố gắng xuất hiện chỉn chu như một cách giữ lại chút tự tôn cuối cùng. Song, cách cô thể hiện lại bị đánh giá là thiếu tự nhiên, thậm chí mang màu sắc “trình diễn”, làm màu. Sau đó, nhân vật vẫn tiếp tục bi lụy cho mối tình với Quân và tiếp tục rơi nước mắt, thậm chí còn để cảm xúc cá nhân ảnh hưởng đến công việc và gia đình.

Vấn đề lớn nhất nằm ở chỗ Thương gần như không trưởng thành qua biến cố. Dù trải qua hàng loạt cú sốc, đến hiện tại thì nhân vật vẫn giữ nguyên trạng thái bị động, yếu đuối. Điều này đi ngược lại kỳ vọng của một câu chuyện “bước vào đời”, vì lẽ ra nhân vật phải thay đổi, học cách đối diện và vượt qua những khó khăn.

Kết quả là, thay vì trở thành hình tượng đáng thương, Thương lại trở thành nhân vật gây tranh cãi, thậm chí bị phản ứng ngược.

Bóng Ma Hạnh Phúc: Sự hy sinh cực đoan và cái giá của việc đánh mất bản thân

Nếu Thương khiến khán giả mệt vì quá yếu đuối, thì Thanh Mai (Lê Phương) trong Bóng Ma Hạnh Phúc lại khiến người xem bức xúc vì sự cam chịu đến mức cực đoan. Thanh Mai được xây dựng là hình mẫu người phụ nữ truyền thống tần tảo, gác sự nghiệp riêng sang một bên để hy sinh, sống vì gia đình. Nhưng chính sự hy sinh ấy lại bị đẩy đến mức khiến cô đánh mất hoàn toàn bản thân.

Thanh Mai còn dễ dàng bị thao túng tâm lý. Chỉ vài lời từ “tiểu tam”, cô đã quay sang trách mắng con gái, tự đẩy mình vào mâu thuẫn gia đình. Cách hành xử thiếu chính kiến khiến khán giả không khỏi bức xúc, bởi nhân vật gần như không có lập trường riêng.

Cao trào bộ phim nằm ở tuyến ngoại tình của người chồng. Khi phát hiện sự thật, tính đến hiện tại bộ phim lên sóng, thì thay vì đối diện hay phản công, Thanh Mai lại chọn cách âm thầm chịu đựng. Cô lặng lẽ theo dõi chồng, nhìn chồng giữa đêm hôm lẻn ra ngoài với “tiểu tam” và rơi nước mắt, rồi lại tự trấn an. Cô vẫn cố gắng níu kéo bằng cách gợi lại ký ức cũ, nhắc nhở chồng về việc anh có 1 người bạn đời đồng cam cộng khổ, sướng khổ có nhau hòng mong anh sớm quay đầu là bờ.

Thậm chí, trong tập 28 mới nhất, Thanh Mai chỉ biết nhìn chồng tủm tỉm đọc tin nhắn của người tình. Hết nhìn, cô lại quay mặt khóc, tự nghĩ thầm “Anh có còn yêu em không, có còn coi trọng người vợ này không?”. Đến đây, cô vẫn biết bản thân đang chịu đựng nỗi tủi nhục để níu kéo người chồng thay đổi, nhưng vẫn chưa có động thái gì để dạy cho đôi “mèo mả gà đồng” một bài học.

Ngay cả trong đời sống thường ngày, dù là một người nội trợ chu toàn, cô vẫn bị mẹ chồng chê bai mà không dám phản kháng. Từ đầu đến cuối, Thanh Mai gần như tồn tại trong trạng thái nhẫn nhịn, đến mức khiến khán giả ngám ngẩm, gần như không còn đủ kiên nhẫn chờ đợi cú “lột xác” mà biên kịch dường như đang chuẩn bị.

Câu thoại “Hạnh phúc của cô là được chăm sóc gia đình” vì thế trở nên “cấn”. Nó không còn là một lựa chọn cá nhân mà phản ánh một tư duy hy sinh cực đoan, rằng người phụ nữ đang tự biến mình thành kẻ yếu thế ngay trong chính mái ấm của mình.

Khi bi kịch bị lạm dụng, khán giả không còn muốn “thương”

Điểm chung của cả hai bộ phim là cách xây dựng nhân vật nữ theo hướng chịu đựng kéo dài. Bi kịch được đẩy lên cao nhưng không đi kèm với sự phát triển nội tâm tương xứng. Điều này dẫn đến một nghịch lý là khán giả hiểu hoàn cảnh nhân vật, nhưng không thể đồng cảm với cách họ lựa chọn sống. Khi sự yếu đuối bị lặp lại quá nhiều dần biến thành nhu nhược, nó không còn gợi thương cảm mà chuyển thành sự khó chịu, mất kiên nhẫn, thậm chí phản ứng ngược.

Ở một góc độ khác, việc liên tục đặt phụ nữ vào vai trò nạn nhân, phải chịu đựng, hy sinh và bị tổn thương lại vô tình tạo ra một hình ảnh méo mó về họ trên màn ảnh. Thay vì được trao quyền lựa chọn, được phát triển và thay đổi, họ bị giữ chân trong những khuôn mẫu cũ kỹ.

Không thể phủ nhận, bi kịch là chất liệu quan trọng của phim truyền hình. Nhưng bi kịch không đồng nghĩa với việc biến nhân vật thành những người chỉ biết khóc và chịu đựng. Điều khán giả cần không phải là thêm nước mắt mà là hành trình vượt qua nước mắt. Một nhân vật có thể yếu đuối, có thể vấp ngã, nhưng họ cần được phát triển, được thay đổi, được phản kháng, dù là chậm rãi.

Khi những câu chuyện về phụ nữ vẫn tiếp tục xoay quanh sự hy sinh và cam chịu, câu hỏi “bao giờ phim Việt mới thôi đày đoạ phụ nữ” vẫn sẽ còn được nhắc lại. Và nếu không có sự thay đổi trong cách kể chuyện, khán giả có lẽ sẽ không còn đủ kiên nhẫn để chờ đến ngày các nhân vật nữ được giải thoát và trở nên mạnh mẽ, tỏa sáng trên màn ảnh.