Vào khoảng cuối thời Thanh đầu thời Dân quốc, Stanley O. Gregory – một người Anh – đã đặt chân đến Trung Quốc. Thời kỳ đó, đặc biệt là giai đoạn Dân quốc, thiết bị và kỹ thuật nhiếp ảnh đã xuất hiện. Thông qua những bức ảnh cũ mà ông để lại, chúng ta như được xuyên không về gần một thế kỷ trước để chứng kiến những lát cắt cuộc sống: từ sự náo nhiệt nơi phố thị đến những khoảnh khắc đời thường ấm áp của mỗi gia đình, mọi chi tiết đều ghi lại chân thực diện mạo của một thời đã qua.
Có lẽ bạn thích xem những bộ phim cung đình như “Bộ bộ kinh tâm” và đắm chìm trong sự xa hoa cùng những cung bậc cảm xúc phức tạp trên màn ảnh. Nhưng sau khi đọc những câu chuyện đằng sau các bức ảnh này, bạn sẽ nhận ra cuộc sống thực tế thời nhà Thanh không hề lãng mạn và lộng lẫy như phim ảnh khắc họa. Những điều tốt đẹp thường chỉ dừng lại trên màn bạc, còn thực tế thì thô ráp và trần trụi hơn nhiều.
Ảnh chụp một cô gái nhà địa chủ thời Thanh
Trước tiên hãy nói về địa chủ, những người được gọi là giàu có nhất vùng thực chất đa số cũng tích lũy tài sản từ con số không. Sự nghiệp của họ không phải bắt đầu bằng việc chiếm đoạt, mà nhờ vào sự cần kiệm và đầu óc quản lý tài chính nhạy bén. Chắt bóp chi tiêu hàng ngày, biết nắm bắt cơ hội kinh doanh và giỏi tính toán là chìa khóa giúp họ phát triển bền vững.
Một bức ảnh ghi lại cảnh dùng bữa của những người phụ nữ trong gia đình địa chủ cuối thời Thanh: Nữ chủ nhà ngồi chính giữa, hai bên là các con dâu, còn người đang bế trẻ nhỏ là một cô con dâu khác do đứa trẻ không tiện ngồi vào bàn. Bé gái nhỏ là cháu nội, cạnh bàn thậm chí còn có một chú chó đang chồm lên. Sân vườn đơn sơ, không phải trang viên lộng lẫy, nhưng nhìn vào ăn mặc và thực phẩm thì đây cũng coi là gia đình khá giả. Ở thời đại đó, điều kiện này đã dư dả hơn nhiều so với dân thường vốn chỉ mong ăn no đã là may mắn, còn có vài món ăn trên bàn là điều xa xỉ.
Trong bức ảnh chụp mấy người phụ nữ đứng cùng nhau, tay họ không ngừng làm công việc may vá, miệng trò chuyện khẽ khàng, tái hiện lại cuộc sống thường nhật của phái nữ thời bấy giờ. Những người già kể lại rằng, trong xã hội cũ, những nhà trung lưu thường phơi hồng khô vào tháng chạp để bán, nhưng đôi khi các nàng dâu trẻ sẽ ăn vụng. Nếu bị phát hiện, mẹ chồng sẽ dùng kim khâu xuyên qua khóe miệng để treo quả hồng lên và bắt đi diễu phố thị chúng. Câu chuyện tuy khắc nghiệt nhưng phản ánh quy tắc gia đình và đạo đức nghiêm ngặt thời bấy giờ.
Những cảnh tượng tương tự rất phổ biến trong nhà địa chủ. Phụ nữ gần như cả ngày quẩn quanh trong nhà lo việc nội trợ với đôi chân bó nhỏ, từ nấu ăn, giặt giũ đến may vá, thậm chí phải chuẩn bị bữa ăn cho những người làm thuê trong gia đình. Cuộc sống của họ xa rời sự lãng mạn và tự do trên phim, thay vào đó là lao động quần quật năm này qua năm khác.
Cảnh ăn trưa của những người làm thuê cho nhà địa chủ cũng rất sinh động: Người đàn ông ngồi bệt dưới đất, trước mặt là một bát cơm lớn đầy ắp khiến người hiện đại phải kinh ngạc. Những người làm thuê này quanh năm làm việc ngoài đồng, bữa trưa do nhà chủ mang tận ra ruộng, cơm canh tuy giản đơn nhưng thể hiện sự quan tâm của chủ nhà đối với sức lao động.
Ảnh chụp chung gia đình cũng thể hiện một góc nhìn khác về đời sống địa chủ giàu có. Nam chủ nhân cầm tẩu thuốc, thần sắc có chút gượng gạo. Nhiều địa chủ hoàn toàn sống dựa vào việc thu địa tô, nhưng hàng ngày vẫn chi tiêu rất tiết kiệm, mặc đồ đơn giản, chỉ khi tiếp khách mới cầu kỳ hơn một chút. Ngày qua ngày, họ gắn bó chặt chẽ với đất đai và nông dân.
Khi ra ngoài, các ông chủ thường đi kiệu, dù không quá phổ biến nhưng kiệu hai người khiêng đã được coi là có thể diện. Các loại kiệu 2, 4, 6, 8 người khiêng có mức giá và “công suất” khác nhau, giống như các cấp bậc động cơ thời hiện đại vậy. Địa chủ bình thường chỉ cố gắng có đủ thực phẩm và gia vị, còn dân thường thì sống rất thắt lưng buộc bụng, sự xa xỉ như đi kiệu không phải ai cũng chịu đựng được. Các bà phu nhân giàu có khi ra ngoài thường ngồi xe một bánh, quần áo sang trọng, thần thái tự nhiên, lối sống tương phản hoàn toàn với người dân bình thường.
Nguồn: Sohu
