Khi cầm trên tay một miếng gà rán giòn rụm hay một khay thịt gà tươi ngon tại siêu thị với mức giá vô cùng bình dân, phần lớn chúng ta đều nghĩ về mô hình chăn nuôi truyền thống với hình ảnh những chú gà đi bộ trong sân vườn. Tuy nhiên, để đáp ứng nhu cầu tiêu thụ khổng lồ của thị trường hiện đại, ngành công nghiệp thịt cầm đã tiến hóa thành một hệ sinh thái công nghệ cao, nơi những quy trình khép kín từ trang trại đến bàn ăn sẽ khiến nhiều người phải kinh ngạc.
Bên trong những “thành phố thu nhỏ” của hàng triệu chú gà
Chào mừng bạn đến với thế giới của các trang trại chăn nuôi thông minh, điển hình như tổ hợp trang trại liên kết khổng lồ của tập đoàn Moy Park tại Anh – một trong những nhà cung ứng thịt gà lớn nhất châu Âu. Công ty chế biến gia cầm Moy Park có trụ sở chính tại Bắc Ireland, đang xử lý 6 triệu con gia cầm mỗi tuần với 12 cơ sở chế biến trên khắp châu Âu, hơn 800 trang trại trong chuỗi cung ứng của mình.
Đây là nơi mọi yếu tố môi trường đều được lập trình chính xác đến từng chi tiết. Không còn cảnh chuồng trại bán lộ thiên phụ thuộc vào thời tiết, những nhà nuôi gà hiện đại là hệ thống chuồng kín hoàn toàn, được kiểm soát bằng hệ thống máy tính trung tâm.
Hình ảnh bên trong nhà máy thịt gia cầm Moy Park tại Anh.
Tại đây, nhiệt độ luôn duy trì ổn định, độ ẩm và lưu lượng không khí được điều chỉnh liên tục theo từng ngày tuổi của đàn gà. Hệ thống chiếu sáng nhân tạo với dàn đèn LED cũng được lập trình bật tắt theo chu kỳ khoa học để thao túng đồng hồ sinh học, tối ưu hóa thời gian ngủ nghỉ và kích thích thói quen ăn uống của vật nuôi.
Ngay cả thức ăn và nước uống cũng được phân phối hoàn toàn tự động qua hệ thống đường ống trải dài khắp chuồng, đảm bảo hàng vạn chú gà đều nhận được khẩu phần dinh dưỡng đồng đều mà không cần đến sự xuất hiện của con người, từ đó hạn chế tối đa nguy cơ lây nhiễm mầm bệnh từ bên ngoài.
Tuy nhiên, sự tối ưu này cũng tạo ra một thực tế khắc nghiệt, như tờ The Guardian phản ánh: hàng vạn con gà phải sống chen chúc nhau trong một “biển lông trắng” khít rịt, với mật độ dày đặc lên tới 33-39kg thịt trên mỗi mét vuông nền chuồng khi đến tuổi xuất chuồng.
Sự thật về tốc độ lớn nhanh như thổi: Không phải do thuốc tăng trọng
Một trong những hiểu lầm lớn nhất của người tiêu dùng là cho rằng gà công nghiệp lớn nhanh do được tiêm thuốc tăng trọng hay hormone kích thích. Thực tế tại các nhà máy lớn lại cho thấy một câu chuyện hoàn toàn khác dựa trên tiến bộ khoa học và công nghệ di truyền.
Hình ảnh bên trong nhà máy thịt gia cầm Moy Park tại Anh. Ảnh: The Guardian
Theo các báo cáo từ Hiệp hội Gia cầm Quốc tế, tốc độ phát triển vượt trội của gà thịt hiện đại là kết quả của nhiều thập kỷ nghiên cứu chọn lọc giống. Ngành công nghiệp này hiện nay gần như bị thống trị bởi các giống gà siêu thịt như Ross 308 hoặc Cobb 500. Các chuyên gia di truyền học đã lựa chọn những cá thể có khả năng chuyển hóa thức ăn tốt nhất để nhân giống. Kết hợp với đó là chế độ ăn được thiết kế riêng bởi các chuyên gia dinh dưỡng, bao gồm ngũ cốc, vitamin và khoáng chất được xay xát theo tỷ lệ hoàn hảo cho từng giai đoạn phát triển.
Chính sự chăm sóc y tế nghiêm ngặt và công thức thức ăn tối ưu này đã giúp gà đạt trọng lượng xuất chuồng gần 2,5kg chỉ trong vòng 35 đến 42 ngày một cách hoàn toàn tự nhiên, nhanh gấp 4 lần so với những năm 1950.
Dẫu vậy, tốc độ lớn nhanh như thổi này lại trở thành một cái bẫy sinh học đối với con vật. Phóng sự điều tra của “The Guardian” đã chỉ ra mặt tối của những chú gà “Frankenchicken” (gà quái vật) này: phần cơ ức phát triển quá nhanh so với hệ xương, khiến hai chân ngắn của chúng không đỡ nổi cơ thể, dẫn đến việc nhiều con bị què quặt, nằm bẹp dí trên nền chuồng hoặc chết sớm vì đau tim do hệ tuần hoàn bị quá tải.
Dây chuyền chế biến tự động hóa với tốc độ chóng mặt
Sau khi trải qua quy trình thu hoạch nghiêm ngặt vào ban đêm khi đàn gà đã lờ đờ dưới ánh đèn hồng ngoại để giảm thiểu tình trạng hoảng loạn gây bầm dập thịt, hành trình của chúng tiếp tục tại nhà máy chế biến khép kín, nơi công nghệ tự động hóa được đẩy lên mức tối đa. Đột nhập vào phân xưởng này, bạn sẽ choáng ngợp trước hệ thống băng chuyền treo chạy liên tục với công suất hàng vạn con mỗi giờ.
Mọi công đoạn từ làm sạch, vặt lông, cho đến phân loại đều được thực hiện bởi các máy móc chuyên dụng trong môi trường nhiệt độ thấp để đảm bảo độ tươi ngon và ngăn ngừa vi khuẩn xâm nhập. Điểm kinh ngạc nhất chính là khâu phân cắt thịt. Các camera cảm biến thông minh sẽ quét hình ảnh của từng con gà trên băng chuyền, sau đó các lưỡi dao tự động được điều khiển bằng máy tính sẽ thực hiện các đường cắt chính xác tuyệt đối để tách phi lê ức gà, đùi gà hay cánh gà theo đúng tiêu chuẩn đóng gói.
Sự kết hợp hoàn hảo giữa công nghệ chăn nuôi thông minh và dây chuyền chế biến cơ khí chính xác chính là lý do giúp thịt gà công nghiệp luôn duy trì được sản lượng khổng lồ và mức giá ổn định đến tay người tiêu dùng hằng ngày, bất chấp những tranh cãi dai dẳng về phúc lợi động vật phía sau những bức tường nhà máy.
