Trên màn hình máy tính cũ của Trần Hào, một chuyên gia làm phim ngắn, vẫn còn hơn 10 phiên bản Nuke, phần mềm chỉnh sửa gắn với nhiều năm làm kỹ xảo điện ảnh. Gần 1 thập kỷ, anh tự học Maya, Unreal Engine, trau dồi tiếng Anh để làm chủ công nghệ. Nhưng tại Qidian Interactive ở Vô Tích, tỉnh Giang Tô, vốn nghề ấy đang được chuyển thành những dòng lệnh ngắn.
Trần Hào thừa nhận không thích AI, song khó đứng ngoài khi 1 cú nhấp chuột đôi lúc cho kết quả tốt hơn 2-3 ngày làm việc. Từ tháng 4, anh phát triển Yudian, hệ thống sản xuất phim AI của Qidian. Chỉ khoảng 30 ngày sau, phiên bản đầu tiên ra đời.
Yudian có thể bám xu hướng mạng xã hội, gợi ý chủ đề, lập dàn ý kịch bản, tạo thoại, vẽ storyboard, bố trí nhân vật trong không gian 3D, thậm chí đánh giá độ kịch tính của đoạn kết. Mục tiêu của Qidian là để mỗi nhân viên có thể tự hoàn thiện 1 bộ phim, thay vì phụ thuộc vào ê-kíp đông người.
Mã Sảng, chuyên gia ánh sáng gần 20 năm kinh nghiệm, từng tham gia “The Wandering Earth”, hiện dùng AI để sửa cảnh quay thực tế. Trong 1 cảnh chiến trường cổ đại, anh xóa công trình bê tông lọt vào khung hình. Ở cảnh khác, bàn tay nhân viên giữ mũi tên phải biến mất. Việc từng mất vài ngày nay có thể hoàn thành trong nửa ngày.
Sức hút lớn nhất nằm ở chi phí. Uông Đình, sáng lập Qidian, cho biết 1 dự án hoạt hình từng dự kiến cần 3 năm, ngân sách 8-10 triệu NDT, tương đương khoảng 1,2-1,5 triệu USD. Sau khi áp dụng AI, dự án được hoàn thành trong 2 tháng với chi phí khoảng 1 triệu NDT.
Theo Hiệp hội Dịch vụ Phát thanh Truyền hình Trung Quốc, khoảng 128.000 phim ngắn được phát hành trong quý I/2026, gần gấp 4 lần cùng kỳ. Khoảng 122.000 tác phẩm, tương đương hơn 95%, được tạo hoàn toàn bằng AI. Riêng tháng 3, khoảng 50.000 tác phẩm AI xuất hiện trên Douyin.
Trước đó, trong tháng 1, tốc độ phát hành được ghi nhận ở mức cứ khoảng 90 giây lại có 1 phim ngắn AI mới. Theo Sohu, chi phí có thể giảm xuống khoảng 30 USD cho mỗi phút thành phẩm. Tại Bắc Mỹ, FlexTV cho biết 1 dự án từng tốn khoảng 200.000 USD có thể giảm 80-90%, thời gian sản xuất rút xuống dưới 1 tháng.
Tốc độ sản xuất kéo theo áp lực nghề nghiệp
Nếu AI giúp doanh nghiệp giảm giá thành, người trực tiếp vận hành lại phải chịu nhịp làm việc dày đặc hơn. Hoàng, 26 tuổi, làm tại 1 công ty sản xuất ở Thượng Hải, dành phần lớn ngày làm việc để tạo lại 1 cảnh từ 3 đến 5 lần. Mỗi lần chỉ mất vài phút, nhưng giờ cao điểm có thể chờ 10-20 phút.
Vấn đề nằm ở tính nhất quán. Chiếc sofa đơn ở cảnh trước có thể biến thành sofa đôi ở cảnh sau, chất liệu da có thể bất ngờ chuyển thành vải thô. Hoàng hiện làm 100% phim ngắn AI cho thị trường nước ngoài, tự đảm nhiệm kịch bản, đạo diễn, hình ảnh, dựng phim. Khối lượng quyết định trước đây chia cho nhiều người nay dồn vào 1-2 vị trí.
Theo Hoàng, phim trường truyền thống có diễn viên đưa ra cách diễn riêng, quay phim có thể ngẫu hứng, nhiều ý tưởng xuất hiện trong quá trình cộng tác. Với AI, ngay cả biểu cảm nhân vật cũng nằm dưới sự kiểm soát của người vận hành. Sự bất ngờ vốn là 1 phần hấp dẫn của điện ảnh vì thế giảm đi.
Tại Qidian ở Vô Tích, áp lực thể hiện rõ bằng sản lượng. Cơ sở mở từ tháng 4 với 50 nhân viên. Đến tháng 6, trung bình mỗi ngày studio xuất bản 4-5 bộ phim ngắn, mỗi bộ dài 30-44 tập. Giám đốc dự án Trần Kiệt chuyển từ duyệt khoảng 20 cảnh mỗi tuần sang hàng trăm cảnh mỗi ngày.
Trần Kiệt cho biết anh kiệt sức, gần như vô cảm trước lượng video liên tục xuất hiện. Nhân vật AI vẫn có làn da bóng dầu, chi tiết dễ vỡ khi dừng hình, nhưng yêu cầu thương mại buộc nhóm sản xuất ưu tiên đúng thời hạn, đúng yêu cầu khách hàng. Hoài bão sáng tạo dần nhường chỗ cho mục tiêu vận hành ổn định.
Phim trường Hoành Điếm từng là nơi thực hiện nhiều bộ phim ngắn người đóng của Trung Quốc. Citinnews.
Sự thay đổi tác động trực tiếp tới thị trường lao động. Tại Hoành Điếm, tỉnh Chiết Giang, nơi từng chật kín các đoàn phim ngắn, nhu cầu quay người thật giảm mạnh sau Tết Nguyên đán 2026. Trước đó, diễn viên có thể nhận 800-1.500 NDT mỗi ngày, người làm dày lịch kiếm hơn 10.000 NDT mỗi tháng.
Caixin cho biết khá nhiều công ty nhỏ chuyển hoàn toàn sang AI hoặc dừng hoạt động sau khi Hongguo Short Drama cắt hỗ trợ cho phim người thật. Seedance 2.0, công cụ tạo video AI do ByteDance phát hành tháng 2, tiếp tục thúc đẩy xu hướng khi có thể tạo cảnh nhiều nhân vật, đồng bộ âm thanh nhanh hơn.
Ở đoàn phim truyền thống, bộ phận sản xuất phải xếp lịch diễn viên, thuê địa điểm, điều phối diễn viên quần chúng, vận chuyển thiết bị. Với quy trình AI, vài người có thể vận hành từ kịch bản tới thành phẩm. Khi số đầu việc thực địa giảm, người làm nghề buộc phải chuyển sang kỹ năng điều khiển công cụ, kiểm tra lỗi, tối ưu quy trình.
Thay vì đặt cược lớn vào 1 dự án kéo dài nhiều năm, các studio có thể tung ra hàng loạt tác phẩm, thử phản ứng, loại mẫu kém hiệu quả, nhân rộng mẫu giữ chân người xem. Mô hình này phù hợp với phim dọc dài vài phút, vốn dựa trên tình yêu, trả thù, gia đình, hào môn, tổng tài, xuyên không, cổ trang kỳ ảo.
Qidian đang lên kế hoạch thực hiện 1 phim điện ảnh AI để xây dựng thương hiệu, nhưng chính Trần Hào cho rằng AI vẫn khó thay thế điện ảnh tiêu chuẩn cao. Nhiều đạo diễn ở Trung Quốc thậm chí tuyên bố sẵn sàng chuyển nghề hơn là làm phim AI.
Với Trần Hào, lựa chọn không còn là yêu hay ghét AI mà là thích nghi. Kinh nghiệm vẫn cần, nhưng được dùng khác: biến tri thức thành lệnh, phát hiện lỗi, chọn phương án, kiểm soát kết quả. Con người chưa biến mất, song vị trí của họ đang bị viết lại rất nhanh.
Theo: t/h
