CEO Jack Dorsey của Block, công ty fintech (Ảnh: CNBC)
Tháng 9/2025, Mark – một nhân viên trong bộ phận sản phẩm tại Block, công ty fintech danh tiếng – đã có mặt tại buổi lễ kỷ niệm để lắng nghe các giám đốc điều hành trình bày về lợi ích và hiệu quả của một công cụ AI nội bộ mới. Dù tương lai vẫn chưa rõ, anh đã bày tỏ lo ngại với đồng nghiệp rằng hiện tại không có công nghệ nào tiến bộ đến mức có thể giúp doanh nghiệp phát triển mà không có sự định hướng và chiến lược từ nguồn nhân lực như anh.
Theo Mark, những công cụ AI này không tự động vận hành mà cần có người hướng dẫn, vì vậy Block vẫn cần những nhân viên như anh. “Thực sự AI không thể làm được mọi việc; một nhân viên không chỉ thực hiện chuỗi nhiệm vụ một cách máy móc”, anh nói.
Tuy vậy, trong tuần đầu tiên của tháng 3/2026, Mark là một trong số khoảng 4.000 nhân viên Block bị sa thải. Giám đốc điều hành Jack Dorsey cho biết ông đã cắt giảm gần một nửa lực lượng vì tiến bộ của AI. Theo Dorsey, điều này mang lại kết quả là “một đội ngũ nhỏ hơn sẽ sử dụng công cụ do công ty xây dựng để hoàn thành công việc với khối lượng và chất lượng tốt hơn”.
Tuy nhiên, trong các cuộc phỏng vấn với The Guardian, 7 công nhân đang làm việc tại Block đã phản đối quan điểm của Dorsey. Họ thuộc nhiều bộ phận khác nhau, và một người cho rằng các công cụ AI có thể hữu ích cho công việc của họ. Ngược lại, một số người cho rằng việc sa thải là cách Dorsey lấy lại niềm tin của nhà đầu tư sau khi cổ phiếu Block giảm mạnh do các khoản đầu tư vào tiền điện tử biến động.
George, người vẫn đang làm việc tại Block, cho rằng đây là “chiêu trò câu khách thị trường” và các nhà đầu tư tin rằng Dorsey không phải là một CEO giỏi: “Đây là một bước đi táo bạo nhằm định vị lại công ty khỏi lĩnh vực tiền điện tử và hướng tới trí tuệ nhân tạo, đồng thời thay đổi nhận thức của thị trường về công ty”. Sau khi thông báo sa thải theo chiến lược AI, cổ phiếu Block đã tăng vọt.
Trong phỏng vấn với Widered, Dorsey cho biết đã cắt giảm mạnh số lượng nhân viên vì “đã có sự tiến bộ thực sự về độ tinh vi của các công cụ AI, bao gồm Opus 4.6 của Anthropic và Codex 5.3 của OpenAI”. Ông bác bỏ các cáo buộc về tuyển dụng quá mức trong đại dịch Covid-19, cho rằng công ty “ngang bằng hoặc thậm chí vượt trội hơn tất cả các đối thủ cạnh tranh” về lợi nhuận gộp trên mỗi nhân viên; đồng thời, ông cho biết thêm cấu trúc và hệ thống quản lý đã “cản trở mọi nỗ lực cải thiện”.
Việc cắt giảm của Block diễn ra khi có ngày càng nhiều lo ngại về tác động của AI đến thị trường lao động ở Mỹ. Gần đây, Goldman Sachs lưu ý rằng tốc độ áp dụng AI ngày càng nhanh có thể làm tăng tỷ lệ thất nghiệp trong năm 2026 và ước tính công nghệ này đã khiến mất 5.000 – 10.000 việc làm mỗi tháng tại Mỹ trong năm vừa qua.
Xây dựng công cụ AI thay thế cho quy trình làm việc
Ban đầu, Block chủ yếu khuyến khích nhân viên sử dụng AI thường xuyên hơn. Tuy nhiên, trong chín tháng gần đây, sự khuyến khích ấy đã chuyển thành một yêu cầu bắt buộc, bởi Dorsey tin rằng: “Cách chúng ta xây dựng mọi thứ trước đây sẽ không còn hiệu quả nữa. Chúng ta phải đổi mới. Điều đó là không thể bàn cãi.”
Một số nhân viên (bao gồm cả Mark) cho rằng họ được giao nhiệm vụ phát triển và đào tạo chính các công cụ mà công ty đang cố gắng dùng để thay thế họ. Ngay cả những nhân viên Block có công việc liên quan đến AI cũng nghi ngờ rằng các công cụ hiện tại có thể thay thế họ ở quy mô này.
Mặc dù AI giúp đẩy nhanh các thao tác, con người vẫn tham gia trực tiếp. John, một nhân viên có nhiệm vụ hỗ trợ người khác sử dụng các công cụ này, cho biết mọi thay đổi mã nguồn tại Block đều cần sự phê duyệt của con người trước khi được đưa vào sản phẩm và dịch vụ. Tính đến khoảng ba tháng trước, khoảng 95% thay đổi mã nguồn do AI thực hiện vẫn cần sự chỉnh sửa của con người. “Chúng không đạt chuẩn của công ty ngay từ lần thử đầu tiên”, anh nói.
Theo một số nhân viên, Block cũng đang theo dõi việc sử dụng AI của họ. Các đánh giá hiệu suất làm việc hiện nay đã bổ sung các câu hỏi về mức độ sử dụng và thành thạo AI.
Liam, một kỹ sư phần mềm vừa bị sa thải, nhớ lại áp lực khi quản lý hỏi cách anh triển khai AI và những bước để tối ưu hóa hiệu quả. “Rõ ràng là nếu không dùng AI, công việc sẽ gặp nguy hiểm”, Liam chia sẻ.
AI có hại cho hoạt động kinh doanh không?
Bên cạnh tác động tới nhân viên, việc mở rộng AI của Block cũng có thể ảnh hưởng tiêu cực đến hoạt động kinh doanh. Các công cụ AI của công ty vẫn chưa thể đảm nhiệm vai trò chủ đạo trong một số công việc thuộc các lĩnh vực được quản lý chặt chẽ, như ngân hàng và chuyển tiền—những yếu tố thiết yếu trong hoạt động của một công ty fintech.
Theo George, người vẫn làm việc tại công ty, cho biết một số khách hàng tức giận vì Block đã thuê bot đối thoại tự động để xử lý các yêu cầu hỗ trợ. “Chúng tôi nhận thấy bot AI này từng mắc sai lầm nghiêm trọng, bao gồm khuyến nghị hủy hoặc đóng tài khoản như một giải pháp khả thi. Đó là điều chúng tôi không muốn khuyến khích”, ông nói.
Nói ngắn gọn, dù AI có ích cho hậu cần, nhưng khách hàng thường không muốn trao đổi với bot tự động khi gặp sự cố nghiêm trọng. Dù AI được xem là có lợi về năng suất, nó lại thiếu khả năng phán đoán và trí tuệ cảm xúc.
Trong bối cảnh khó khăn này, những nhân viên ở lại phải gánh thêm khối lượng công việc. Họ mô tả tình trạng hiện tại là “chế độ sinh tồn” và tâm lý làm việc ở mức thấp khi khối lượng công việc tăng lên nhiều lần và AI không thể giải quyết hết thảy.
Theo: The Guardian
