Đất nước có 13 tháng trong năm: Lịch mới, tác động kinh tế và xã hội

Lịch Ethiopia có tháng thứ 13 riêng, khiến năm 2018 trở nên lệch so với lịch chuẩn toàn cầu.

Chậm 7–8 năm

Lịch dân sự Ethiopia là Lịch Ethiopia. Trong khi chúng ta tính ngày theo tháng và có thể biết có bao nhiêu ngày mỗi tháng, lịch Ethiopia quy định mỗi tháng gồm 30 ngày. Một năm có tổng cộng 13 tháng, nhưng tháng 13 lại ngắn hơn, chỉ 5 hoặc 6 ngày. Người ta gọi nó là tháng Pagume (Thêm).

So sánh các hệ lịch: Lịch Ethiopia tương tự lịch Copt của Ai Cập cổ đại. Lịch Copt cũng có 13 tháng, tháng thứ 13 gọi là Nasie (tháng Chót), gồm 5 hoặc 6 ngày.

Cả lịch Ethiopia và lịch Copt đều giống lịch Gregory (lịch Dương) ở chỗ có thêm một ngày sau mỗi 4 năm. Do đó, tháng 13 có 5 ngày trong năm không nhuận và 6 ngày trong năm nhuận.

Người Ethiopia gọi tháng 13 là tháng Thêm vì toàn bộ số ngày trong tháng này được bổ sung vào để duy trì 365 hoặc 366 ngày đúng chu kỳ Mặt trời. Ở khía cạnh tín ngưỡng và thói quen, tháng Thêm là thời kỳ chuyển tiếp và dành cho suy ngẫm. Dù ngắn ngủi, tháng Thêm được người dân Ethiopia trân trọng và mong chờ.

Nhờ có tháng Thêm, lịch Ethiopia chậm hơn so với lịch Gregory mà cả thế giới dùng và ngày đầu năm không phải 1/1 mà là 11/9 (hoặc 12/9 khi năm nhuận). Người Ethiopia gọi ngày này là Enkutatash, nghĩa là “viên ngọc ngà” hay món quà đá quý. Theo truyền thuyết, đây là ngày Nữ hoàng Sheba trở về sau chuyến gặp vua Solomon ở Jerusalem. Toàn dân hân hoan chúc mừng và tặng nhau trang sức quý giá, nên ngày này được lưu danh là “ngày ngọc ngà”.

Theo nhịp thời tiết, ngày 11/9 đánh dấu sự kết thúc mùa mưa và mở đầu mùa xuân tại Ethiopia. Khắp nơi, loài hoa Adey Abeba biểu tượng của đất nước khoe vàng rực rỡ khắp mọi nẻo đường. Người thiếu nữ Ethiopia hái hoa và tặng bạn bè, người thân và người yêu để chúc mừng mùa lễ hội.

Người Ethiopia dùng múi giờ 12 giờ theo ngày và giờ, bắt đầu từ 6 giờ sáng; theo giờ Ethiopia, buổi trưa và nửa đêm đều là 6 giờ. Nếu bạn hẹn tới 10 giờ uống cà phê, họ sẽ có mặt đúng lúc 16 giờ.

Tất cả ngày lễ và sự kiện quan trọng của Ethiopia được tính theo lịch Ethiopia, hiện ở năm 2018 và chậm khoảng 7 năm so với lịch thế giới.

Độc lập và độc đáo

Ethiopia là quốc gia châu Phi duy nhất không bị thực dân hóa. Dù năm 1895, quân đội Italia từng xâm lược nhưng thất bại. Sau khi chiếm Eritrea, họ quay lại xâm chiếm Ethiopia, song nhận lấy thất bại cay đắng. Chỉ trong vòng vài giờ, Hoàng đế Menelik II (1844 – 1913) chỉ huy quân đội Hoàng gia Ethiopia đánh bại 4 lữ đoàn Italia tại trận Adwa (1/3/1896), làm chấn động toàn cầu.

Sau hai lần xâm lược thất bại, Italia phải ký hiệp ước công nhận nền độc lập của Ethiopia. Nhiều thập kỷ sau, nhà quân phiệt Benito Mussolini khét tiếng vi phạm hiệp ước song Hoàng đế Haile Selassie (1892 – 1975) đã thúc đẩy thành lập Liên đoàn Châu Phi (nay là Liên minh Châu Phi – AU).

Từ Ethiopia, tinh thần phản đối thực dân lan tỏa khắp châu lục. Nhà lãnh đạo Nam Phi lừng danh Nelson Mandela (1918 – 2013) từng tham gia khóa học chống thực dân ở đây và nói: “Thời gian ở Ethiopia khiến tôi cảm thấy trở về nguồn cội, thấu hiểu điều gì đã làm nên người con của lục địa đen.”

Ngoài lịch sử ảnh hưởng sâu rộng, Ethiopia còn sở hữu nguồn tài nguyên thiên nhiên và văn hóa đặc sắc. Cà phê – thức uống nổi tiếng toàn cầu – bắt nguồn từ đây. Truyền thuyết kể rằng một người chăn dê nhìn thấy đàn dê ăn thử quả chùm trên bụi và sau đó cảm thấy sức khỏe dồi dào và tỉnh táo hơn.

Người Ethiopia ăn chay theo thói quen. Mỗi năm, họ nhịn ăn 200–250 ngày, nhưng nhịn là kiêng thịt, trứng và sữa – các sản phẩm từ động vật. Ethiopia có nhiều ngày lễ tôn giáo và nhịn ăn trước lễ, cộng thêm nhịn ăn vào thứ Tư và thứ Sáu hàng tuần, nên các nhà hàng thường có thực đơn món chay phục vụ. Với người ăn chay, Ethiopia như thiên đường ẩm thực.

Đáng chú ý, Ethiopia là nơi phát hiện bộ xương cổ xưa nhất thế giới: Lucy, có niên đại khoảng 3,2 triệu năm. Nó được phát hiện vào năm 1947 tại Afar, thuộc loài vượn người phương Nam.