Động thái ứng phó khẩn cấp lớn nhất từ trước tới nay
Hãng tin CNN cho biết, vào ngày 11/3, hơn 30 quốc gia thành viên của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) đã đồng ý giải phóng 400 triệu thùng dầu ra thị trường toàn cầu – đợt dự trữ dầu khẩn cấp lớn nhất từng được thực hiện – nhằm ổn định nguồn cung và kiềm chế đà tăng giá do xung đột tại Trung Đông gây ra.
“Các nước thành viên IEA sẽ giải phóng 400 triệu thùng dầu để bổ sung nguồn cung bị gián đoạn do eo Hormuz đóng cửa,” ông Fatih Birol, Giám đốc điều hành IEA, cho biết trong một chương trình phát sóng trực tiếp.
“Đây là một biện pháp quan trọng nhằm giảm thiểu tác động ngắn hạn của sự gián đoạn thị trường. Tuy nhiên, điều then chốt để khôi phục dòng chảy ổn định của dầu mỏ và khí đốt tự nhiên là việc nối lại hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz,” ông Birol nói thêm.
Mức giải phóng dầu lần này vẫn vượt xa con số 182 triệu thùng dầu mà các nước đã đưa ra thị trường trong hai đợt năm 2022 khi Nga phát động chiến dịch quân sự ở Ukraine. Mỹ, một thành viên của IEA, sau đó đã bán thêm 180 triệu thùng từ Kho dự trữ dầu chiến lược của mình trong vòng sáu tháng năm đó.
Iran gần như đóng cửa eo Hormuz, nơi 20% sản lượng dầu toàn cầu thường đi qua. Nguồn ảnh: Reuters
Mặc dù quy mô của đợt giải phóng dầu này được cho là lớn, động thái này có thể chưa đủ để bù đắp cú sốc nguồn cung do eo Hormuz đóng cửa hoàn toàn – tuyến vận chuyển chiếm khoảng một phần năm sản lượng dầu toàn cầu hàng ngày nhưng hiện tại tàu thuyền không thể qua lại do lo ngại an toàn.
Tình trạng đóng cửa gần như hoàn toàn khiến mỗi ngày có khoảng 15 triệu thùng dầu thô và 5 triệu thùng sản phẩm dầu khác bị kẹp lại, không thể xuất khẩu ra thị trường toàn cầu theo Birol. Nói cách khác, 400 triệu thùng dầu thô sẽ cạn kiệt chỉ sau 26 ngày.
Điều đó vẫn chưa đủ để bù đắp cho nguồn cung thiếu hụt và khiến thị trường có rất ít lựa chọn để kiềm chế đà tăng giá, theo Amrita Sen, người sáng lập Energy Aspects, trong một ghi chú.
Trên thực tế, thông báo của IEA hầu như không làm giảm giá dầu.
Giá dầu Brent, chuẩn mực toàn cầu, nhích 4% lên quanh 91 USD mỗi thùng sau phát biểu của ông Birol. Giá WTI của Mỹ cũng tăng tương tự, giao dịch ở mức khoảng 87 USD/thùng.
Cũng chưa rõ việc giải phóng nguồn dự trữ dầu mỏ sẽ giúp giảm giá nhiên liệu bán lẻ đến mức nào. Theo ước tính của Bộ Tài chính Mỹ, việc giải phóng dự trữ dầu toàn cầu trong năm 2022 chỉ làm giảm giá xăng tại Mỹ khoảng 17–42 cent mỗi gallon.
Để hình dung dễ dàng, theo Hiệp hội Ô tô Mỹ, giá xăng trung bình tại Mỹ đã tăng thêm khoảng 60 cent lên 3,58 USD mỗi gallon kể từ khi xung đột giữa Mỹ và Israel nhắm vào Iran diễn ra ngày 28/2.
Cú sốc dầu mỏ tạm lùi trong vòng 26 ngày
Việc giải phóng nguồn dự trữ dầu mỏ sẽ chỉ là biện pháp tạm thời, và chỉ có việc leo thang quân sự được kiềm chế mới có thể khiến giá dầu thô giảm xuống mức thấp bền vững, theo Francesco Pesole, chiến lược gia tại ING Bank Hà Lan, trong một bản ghi chú.
Tuy nhiên, triển vọng mở lại eo Hormuz vẫn còn xa vời khi Iran được cho là đang rải thủy lôi trên tuyến đường thủy trọng yếu này, hai nguồn tin quen thuộc với báo cáo tình báo Mỹ cho biết với CNN. Dù các vụ rải thủy lôi chưa lan rộng, Iran được cho là có khoảng 6.000 quả thủy lôi, theo một báo cáo của Quốc hội Mỹ công bố năm ngoái.
Ông Ben Emons, giám đốc đầu tư tại FedWatch Advisors, cho biết trong một bản ghi chú: “Việc Iran thành công trong việc rải thủy lôi ở eo Hormuz đang nâng tầm khủng hoảng lên mức cao mới.”
“Với sự chuyển biến mạnh mẽ của chiến dịch quân sự, sự kiềm kẹp của Iran đối với eo biển sẽ càng gia tăng khi nước này đẩy mạnh sử dụng thủy lôi. Đó là lý do thị trường dầu mỏ xem IEA thả 400 triệu thùng dầu chỉ như một khẩu súng nước, còn chưa phải là khẩu bazooka”, ông nói thêm.
Giá dầu đã biến động mạnh trong 48 giờ qua. Ngày 9/3, cả Brent lẫn WTI đều vượt ngưỡng 100 USD/thùng lần đầu tiên sau gần bốn năm, rồi lại giảm mạnh vào ngày hôm sau. Brent đóng cửa ngày 10/3 giảm hơn 11% so với mức đóng cửa của ngày trước, còn 87,80 USD/thùng – mức giảm mạnh nhất trong một ngày kể từ tháng 3/2022.
Sự sụt giảm này chủ yếu là do các bình luận trước đó của Tổng thống Mỹ Donald Trump cho rằng xung đột sẽ kết thúc “rất sớm”, cũng như thông báo của Saudi Aramco về việc tăng cường vận chuyển dầu thô qua đường ống đến cảng Yanbu trên Biển Đỏ, cho phép họ khôi phục khoảng 70% lượng dầu vận chuyển thông thường.
Theo truyền thông nhà nước, Iran tuyên bố sáng sớm 11/3 rằng họ đã phát động “chiến dịch dữ dội và quy mô lớn nhất” kể từ khi xung đột bắt đầu, trong khi Israel thông báo một đợt tấn công bổ sung nhằm vào Tehran.
Cũng trong ngày 11/3, ba tàu được cho là đã bị trúng vật thể lạ gần eo biển Hormuz, theo cơ quan hàng hải của Anh.
Việc tuyến đường thủy gần như bị phong tỏa đã khiến giá dầu thô tăng vọt, với Brent vẫn ở mức cao hơn khoảng 23% so với mức 73 USD trước khi xung đột bắt đầu. Giá dầu WTI cũng cao hơn khoảng 28%.
