Zhang, một shipper ở miền Trung Trung Quốc từng được gọi là “nhân viên chăm chỉ nhất” khi tiết lộ làm việc tới 17 giờ mỗi ngày, hoàn thành 4 đơn giao hàng mỗi giờ và chỉ kịp ăn một bữa.
Lịch làm việc khắc nghiệt được trích từ báo cáo điều tra dịch tễ học của huyện Định Tương, tỉnh Sơn Tây, Trung Quốc vào năm 2022. Zhang từng tiếp xúc gần với người nhiễm COVID-19 nên phải khai báo lại toàn bộ di chuyển và tiếp xúc. Những người từng tiếp xúc với anh sẽ được truy vết và cách ly tại nhà.
Cụ thể, ngày 2/11, công nhân họ Zhang bắt đầu ca từ 6:20 sáng và kết thúc lúc 22:53 tối. Anh đã hoàn thành 65 đơn, chỉ có 10 phút để ăn cơm và vội vàng làm xét nghiệm COVID-19 trong ngày, theo tờ Red Star News.
Zhang cho biết ngày mệt mỏi ấy chỉ là một trong nhiều ngày “bình thường” khác sau ba năm gắn bó với nghề giao nhận hàng.
“Tôi không có thời gian để ăn uống. Tôi chỉ muốn giao càng nhiều đơn hàng càng tốt để có thêm thu nhập. Nếu ăn trưa, tôi sẽ mất đi một giờ đồng hồ và điều đó sẽ làm giảm hiệu suất. Tôi không muốn đang ăn mà phải vội vã đi giao hàng. Khách hàng muốn nhận hàng nhanh, còn tôi thì không thể đáp ứng được”, anh nói thêm.
Theo SCMP, Zhang chỉ thu về 0,48 USD, gần 12 nghìn đồng cho mỗi lần giao. Trung bình mỗi tháng, anh hoàn thành khoảng 1.500 đơn hàng. Tâm sự với tờ Red Star News, nhân viên giao hàng cho biết anh vừa kết hôn và sắp trở thành cha.
“Tôi hy vọng có thể kiếm thêm tiền mua sữa cho con. Tôi không muốn bố mẹ mình phải làm việc vất vả thêm nữa”, anh nói.
Theo quản lý của Zhang, trong số các shipper, Zhang thuộc top 4 người có hiệu suất làm việc cao nhất.
“Mỗi shipper của chúng tôi nhận tới 60-70 đơn mỗi ngày. Việc Zhang bận tới mức không có thời gian ăn uống là chuyện bình thường”, vị quản lý cho biết, đồng thời cho biết thành tích giao đồ ăn của Zhang đã giúp anh nổi tiếng trên mạng xã hội.
“Đọc tin này, tôi chỉ biết khóc. Đây là cuộc sống của những người ở đáy xã hội”, một người dùng Weibo bình luận. “Tuy nhiên, anh cần ăn uống đều đặn để tránh đau dạ dày. Anh đã có vợ và con nên hãy chăm sóc sức khỏe thật tốt nhé.”
Được biết, các shipper ở Trung Quốc đang chịu nhiều áp lực. Thông thường họ sẽ bị phạt nếu không kịp giao hàng hoặc gặp phàn nàn từ khách hàng.
Đôi khi, chính những shipper này còn bị khách hàng lạm dụng. Dù mang bữa cơm đến tận cửa cho hàng triệu gia đình, họ vẫn thường bị từ chối quyền sử dụng thang máy của tòa nhà, bị bảo vệ xua đuổi hoặc phải chịu những lời lẽ thô lỗ từ khách chỉ vì giao hàng chậm vài phút.
Một video từng lan truyền ở đại lục kể về một khách hàng ở tỉnh Sơn Đông không cho nhân viên giao đồ ăn dùng thang máy của tòa nhà, thậm chí còn giận dữ ném mì nóng vào shipper.
“Cô ấy không xứng đáng dùng thang máy, hãy leo thang bộ đi”, thực khách nói. Đoạn video sau đó lan truyền rộng rãi và khiến cư dân mạng bức xúc trước thái độ thiếu lịch sự của khách hàng.
Trong vài năm gần đây, hình ảnh các shipper tất bật trên đường phố đã trở nên phổ biến ở hầu hết các đô thị châu Á. Họ là mắt xích then chốt của nền kinh tế số, đảm bảo cho thương mại điện tử, giao đồ ăn và dịch vụ theo yêu cầu vận hành trơn tru. Tuy nhiên, đằng sau tốc độ giao hàng tính bằng phút là vô số áp lực, rủi ro và sự bất ổn mà các phương tiện truyền thông ngày càng phản ánh rõ hơn.
Một ví dụ điển hình là ông Xu Hui, 35 tuổi, tài xế giao đồ ăn ở Bắc Kinh, thường bắt đầu ca từ 11 giờ sáng và kết thúc sau 23:30. Ông nhận gần 50 đơn mỗi ngày, di chuyển khoảng 100 km, nhưng thu nhập chỉ khoảng 7 nhân dân tệ cho mỗi đơn, chưa đến 1 USD/đơn. Sau khi trừ chi phí xăng, bảo trì, điện thoại và ăn uống, số tiền còn lại cũng chỉ đủ trang trải cuộc sống hàng ngày và khó tích lũy dài hạn.
Theo một nghiên cứu được đăng trên Tạp chí An toàn Lao động Trung Quốc, 84% nhân viên giao nhận làm việc trên 10 giờ mỗi ngày. Trung bình, các shipper ở Bắc Kinh làm việc đến khoảng 11,4 giờ mỗi ngày và phải đối mặt với nhiều vấn đề sức khỏe do làm việc quá sức. Sixth Tone cho biết tỷ lệ shipper làm việc trên 10 giờ mỗi ngày ở Trung Quốc đã tăng từ 36,5% (2018) lên 62,6% (2021).
Không chỉ chịu áp lực công việc, đội ngũ shipper còn đối mặt với nhiều rủi ro và nguy hiểm khi làm ca đêm và sáng sớm. Việc tài xế vội vàng để tăng năng suất khiến họ vượt đèn đỏ hoặc đi ngược chiều diễn ra thường xuyên. Các tài xế mới thậm chí còn vừa lái vừa dùng định vị để tìm đường nên dễ gặp tai nạn.
Trước áp lực dư luận, một số nền tảng giao hàng lớn đã triển khai bảo hiểm tai nạn, quản lý thời gian làm việc và hỗ trợ nhà ở cho tài xế. Tuy vậy theo SCMP, các biện pháp này chỉ phủ sóng một phần lực lượng lao động. Cốt lõi vấn đề là vị thế pháp lý của lực lượng shipper trong nền kinh tế vẫn chưa được xử lý triệt để.
Nguồn: SCMP, WSJ
