Sáu năm làm nghề giao hàng, Choo Yi Hung vẫn chưa quen với cảm giác bị kỳ thị và sỉ nhục mỗi khi khoác lên áo đồng phục.
“Đồng nghiệp của tôi hầu như không muốn mặc đồng phục vì nó làm cho họ bị phân biệt”, anh 30 tuổi, nói.
Chia sẻ với CNA, khoảng 40% quán ăn nơi Choo giao hàng không cho anh dùng nhà vệ sinh. Nhiều chung cư cũng không cho người giao hàng đỗ xe ở bãi đỗ hoặc trước sảnh.
Ông Peter Yeo, 52 tuổi, từng bị cư dân chung cư yêu cầu lên thang máy lượt sau. Người đàn ông làm giao hàng 7 năm cảm thấy buồn và tức giận.
“Chúng tôi đâu có lỗi gì khi chỉ đang cố gắng kiếm sống”, Yeo nói.
Câu chuyện trên chỉ là hai trong số nhiều bất công mà nhân viên giao hàng ở Singapore phải đối mặt hàng ngày. Họ thường xuyên chịu giận dữ từ khách hàng và ngay cả khi di chuyển trên vỉa hè hay đường phố, nhiều người vẫn coi họ như công dân hạng hai.
Singapore có khoảng 16.000 nhân viên giao đồ ăn tính đến năm 2025. Nhiều người trong số họ thường bị coi thường và phải làm hài lòng tất cả, từ khách hàng, doanh nghiệp, ban quản lý tòa nhà đến nền tảng.
Cuối tuần, Peter Yeo phải chờ 90 phút để lấy đơn hàng tại Pizza Hut do quá đông. Trong lúc chờ, anh không thể giải thích tình hình với khách vì tin nhắn chỉ được ứng dụng cho phép sau khi nhận đồ. Sau 90 phút, nền tảng giao hàng hủy đơn, mọi phần chờ đợi trước đó trở thành công cốc.
Nếu như vài năm trước, một đơn hàng có thể được hoàn thành trong 60 phút, nay thời gian ấy đã bị rút ngắn xuống chưa đầy hai phần ba. Tờ Renwu dẫn thực tế từ Meituan cho thấy năm 2016 thời gian cho quãng đường 3km là 60 phút. Vào năm 2017 là 45 phút, và năm 2018 chỉ còn 38 phút. Thuật toán của Meituan hay Ele.me không tính đến việc shipper phải chờ thang máy ở chung cư năm mươi tầng hay phải len lỏi qua những ngõ ngách chật hẹp.
Michelle Tay, giám đốc chương trình Thân thiện Singapore (SKM), cho biết nhân viên giao hàng là những người âm thầm cung cấp dịch vụ thiết yếu ở đảo quốc này nhưng ít được công nhận. “Họ gần như vô hình, đặc biệt từ khi lựa chọn ‘để trước cửa’ trở nên phổ biến trong đại dịch”, Michelle Tay nói.
Theo nghị sĩ Yip Hon Weng, đại diện khu vực Yio Chu Kang, shipper ít khi được lắng nghe; cũng hiếm khi nhận được sự đồng cảm như các nghề truyền thống. Những lao động này cũng bị xem là dễ thay thế và “không xứng đáng được hưởng quyền lợi”.
Abu Bakar Muhamad Saat, 56 tuổi, cho biết tình trạng càng tệ hơn khi nhiều người vô ý đậu xe máy ở khu vực giao hàng rồi rời đi mua sắm, khiến chỗ đỗ cho tài xế bị thu hẹp. Không ai muốn xuống tầng hầm vì mất công.
Trước tình trạng này, một số trung tâm thương mại đã xóa khu vực đỗ xe này, bắt tài xế phải đỗ ở nơi trả phí. Thu nhập bị ảnh hưởng đáng kể.
Đối với những người như Li, nghề giao hàng là cách để thoát khỏi cảnh nghèo khó ở nông thôn. Li sinh ra tại thành phố Vũ Hồ, tỉnh An Huy, cách Thượng Hải khoảng 280 km. Anh là một trong hàng triệu lao động di cư từ những vùng nông thôn, đóng góp tích cực cho quá trình công nghiệp hóa của Trung Quốc.
Li và đồng nghiệp hầu như không có ngày nghỉ, trừ Tết Nguyên đán. Động lực lớn nhất của họ là thu nhập. Li nhận được 5 nhân dân tệ cho mỗi kiện hàng. Trung bình, một shipper có kinh nghiệm như anh có thể giao tới 120 kiện mỗi ngày.
Việc các shipper làm việc quá sức đã dẫn đến bi kịch. Một đoạn video ghê rợn từng lan truyền trên mạng xã hội Trung Quốc cho thấy một tài xế của Ele.me tự thiêu và được người qua đường cứu trợ. Người này tên Liu Jin, 40 tuổi, đến từ một vùng nông thôn nghèo ở Vân Nam.
Cư dân mạng Trung Quốc cũng từng xôn xao khi một shipper tố cáo chỉ nhận được 0,8 nhân dân tệ cho 17 ngày làm việc. Lý do công ty đưa ra là đã có 22 khiếu nại từ khách hàng khiến lương của anh bị cắt giảm.
Nghiên cứu của China Labour Bulletin cho biết các ứng dụng giao hàng lúc đầu đầu tư mạnh để trả mức lương cao hơn nhằm thu hút lao động cho quy trình mở rộng.
“Nhưng khi điều kiện thay đổi, với các công ty nền tảng độc quyền thị trường và các thuật toán kiểm soát quy trình lao động, người lao động từ đó không còn được bảo vệ đầy đủ và mất đi một mức độ tự do nhất định”, báo cáo cho biết.
Theo: CNA, SCMP
